TS Lưu Bình Nhưỡng: Cơ quan thanh tra, kiểm tra tỉnh Ninh Bình đã ở đâu trước những vi phạm lớn về đất đai trong nhiều năm qua?

Hương vị cafe

TS. Lưu Bình Nhưỡng đặt câu hỏi: “Tại sao những vi phạm lớn như vậy nhưng các cơ quan thanh tra, kiểm tra tỉnh Ninh Bình không phát hiện ra, hoặc phát hiện ra nhưng làm không đến nơi đến chốn”?

Doanh nghiệp Xuân Trường bị kiến nghị thu hồi cả trăm héc ta đất

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra về công tác bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản; việc quản lý sử dụng đất có nguồn gốc từ nông lâm trường tại tỉnh Ninh Bình. Theo đó, hàng loạt các tồn tại, hạn chế đã được cơ quan thanh tra chỉ rõ, đồng thời đề nghị xử lý theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, trong thông báo kết luận thanh tra về công tác bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản và việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông lâm trường tại tỉnh Ninh Bình, thời kỳ từ 2011 – 2018, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình xem xét, thu hồi 129,1ha đã giao cho Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường (thuộc sở hữu của ông Nguyễn Văn Trường) thuê thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu du lịch sinh thái vui chơi giải trí hồ Đồng Chương (huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình).

Lý do là vì UBND tỉnh Ninh Bình ban hành quyết định 533/QĐ-UBND ngày 8/8/2011 thu hồi 129,1ha đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường để giao cho doanh nghiệp thực hiện dự án nhưng không đủ căn cứ, điều kiện để thu hồi đất, giao đất theo quy định pháp luật. Đến nay, dự án đầu tư xây dựng khu du lịch sinh thái vui chơi giải trí hồ Đồng Chương đã chậm tiến độ 9 năm.

Trong thông báo kết luận thanh tra vừa ban hành, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị xem xét thu hồi 444,18ha đất Nông trường Yên Phú đã giao khoán cho 400 hộ gia đình, cá nhân đã nhận giao đất của nông trường, hết hợp đồng giao đất từ năm 2015 nhưng không bàn giao đất lại cho công ty quản lý nông trường, không ký hợp đồng giao khoán mới. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp đất đai, khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng công viên động vật hoang dã theo quy hoạch trong thời gian tới.

Bên cạnh kiến nghị thu hồi đất đai, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị xử lý nhiều sai phạm đất đai trong quá trình sử dụng đất có nguồn gốc từ nông trường.

Cụ thể, đối với các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để đấu giá đất do UBND TP. Tam Điệp (tỉnh Ninh Bình) làm chủ đầu tư, Thanh tra Chính phủ phát hiện có 2 dự án UBND tỉnh Ninh Bình ban hành quyết định thu hồi đất có diện tích lớn hơn so với kế hoạch sử dụng đất.

Đó là dự án quy hoạch khu dân cư mới phường Bắc Sơn (TP. Tam Điệp) vượt 2,76ha, dự án khu dân cư mới xã Quang Sơn vượt 8,13ha. Nguyên nhân là khi khảo sát, lập, phê duyệt dự án, chủ đầu tư không tính toán để loại trừ diện tích đất đảm bảo an toàn hành lang lưới điện cao thế chạy qua khu vực dự án, dẫn đến phải điều chỉnh dự án.

UBND TP. Tam Điệp phê duyệt quy hoạch chi tiết của 3 dự án xây dựng hạ tầng khu dân cư nằm ngoài khu vực ranh giới đô thị đã được xác định trong bản đồ quy hoạch sử dụng đất. Các dự án vi phạm gồm: 2 dự án quy hoạch khu dân cư tại phường Tây Sơn, 1 dự án khu dân cư tại xã Quang Sơn.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, công tác quản lý nguồn thu từ đất nguồn gốc nông trường quốc doanh của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn 2011 – 2018 cũng có nhiều tồn tại, vi phạm.

Đến thời điểm thanh tra, còn nhiều diện tích đất đã giao cho các công ty sử dụng nhiều năm nhưng chưa ký hợp đồng thuê đất, chưa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đất đai với Nhà nước, trong đó Công ty CP thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao khoảng 1.007ha đất, Công ty CP giống bò thịt sữa Yên Phú là 241,02ha đất, Công ty TNHH MTV Bình Minh 545ha đất, nhưng đều chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đất đai.

Ngoài ra, liên quan đến việc quản lý nguồn thu từ đất, kết luận của Thanh tra Chính phủ nêu rõ, sau khi sắp xếp, chuyển đổi các nông trường quốc doanh trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh Ninh Bình không quyết định chuyển từ hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất (cho các nông trường trước đây) sang thuê đất đối với diện tích đất các công ty được tiếp tục sử dụng theo quy định gây thất thu ngân sách Nhà nước…

Trong giai đoạn 2011 – 2018, Cục Thuế tỉnh Ninh Bình cũng thực hiện miễn, giảm tiền thuê đất cho Công ty CP thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, Công ty CP giống vật nuôi và cây trồng Đồng Giao không đúng quy định…

Vi phạm có tính hệ thống

Bình luận về sự việc này, TS. Lưu Bình Nhưỡng – Phó Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận định, đây là những vi phạm có tính hệ thống bởi sự việc đã xảy ra quá lâu, liên quan tới nhiều nhiệm kỳ lãnh đạo tỉnh Ninh Bình.

Theo đó, TS. Lưu Bình Nhưỡng đặt ra nghi vấn: “Tại sao những vi phạm lớn như vậy nhưng các cơ quan thanh tra, kiểm tra tỉnh Ninh Bình không phát hiện ra, hoặc phát hiện ra nhưng làm không đến nơi đến chốn?

Một tỉnh còn nghèo như Ninh Bình, nguồn thu còn hạn chế, nhưng lại dẫn đến chuyện thất thu ngân sách chứng tỏ là có vấn đề trong quản lý Nhà nước ở địa phương. Tôi cho rằng, có thể xảy ra một số các trường hợp như: Một là họ e dè, nể nang; hai là thiếu trách nhiệm; ba là có câu chuyện “bảo kê”; 4 là lợi ích nhóm. Ngoài ra, cũng không loại trừ có hành vi tham nhũng, lãng phí trong quản lý tài sản công đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý tài nguyên”.

TS. Lưu Bình Nhưỡng cũng cho rằng, cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức khác trong việc giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp: “Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân, Đoàn đại biểu Quốc hội, Mặt trận tổ Quốc tỉnh như thế nào… trong việc thực hiện trách nhiệm? Nếu các cơ quan này chưa làm hết trách nhiệm của mình thì cũng cần phải xem xét và xử lý một cách cụ thể”.

Phó Trưởng Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội cũng nhận định rằng, kết luận của Thanh tra Chính phủ chỉ là cơ sở bước đầu trong việc làm rõ những sai phạm.

“Tại kết luận thanh tra, nếu thấy vấn đề nào có dấu hiệu phạm tội thì cần chuyển cơ quan điều tra, làm rõ theo đúng các quy định của pháp luật, để đảm bảo rằng, sự việc được xử lý một cách khách quan, công bằng, chứ không thể có chuyện cùng hành vi vi phạm tương tự, nhưng tỉnh này xử lý một kiểu, tỉnh kia lại làm kiểu khác.

Kết luận Thanh tra là là cơ sở để gợi mở nhiều vấn đề, chưa phải là kết thúc cuối cùng, do đó, cơ quan có thẩm quyền cần phải xem xét trên tinh thần khách quan, toàn diện vụ việc”, TS. Lưu Bình Nhưỡng cho hay.

Bên cạnh đó, TS. Lưu Bình Nhưỡng nhìn nhận, cần giải quyết quyền lợi của các bên có liên quan theo kết luận thanh tra để đảm bảo quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức có liên quan: “Về quyền lợi của Nhà nước, nếu gây thất thoát thì phải thu hồi; quyền lợi của người dân, cộng đồng nếu bị xâm hại thì phải giải quyết triệt để. Phải giải quyết sự việc một cách nghiêm túc trên tinh thần công bằng, khách quan và dựa trên thượng tôn pháp luật, chứ nhất quyết không thể xuê xoa. Do đó, phải truy cứu trách nhiệm các tổ chức, cá nhân có liên quan, kể cả cán bộ về hưu nếu có”./.